The Text

<body topmargin=0 leftmargin=0 marginheight=0 marginwidth=0> <table cellpadding=0 cellspacing=0 border=0><tr> <td valign="top" colspan=2 height=90 BGCOLOR="#FFFFCC" TEXT="#080000"> <div> <FONT SIZE="4" COLOR="#993333" FACE="Comic Sans MS" ><I><B>The 3rd of May 1791 Constitution of Poland</B></I></FONT><FONT SIZE="1" COLOR="#993333" FACE="Comic Sans MS" ><I><B> </B></I></FONT><FONT SIZE="1" COLOR="#000000" FACE="Comic Sans MS" ><I><B> </B></I></FONT><B>   |     </B><A HREF="home.htm" TARGET="_top" TITLE="MAY 3rd CONSTITUTION the Boston Polish "><B>home</B></A></div> <DIV ALIGN="LEFT"></DIV> <div> <IMG BORDER="0" SRC="1x1.gif" HEIGHT="14" ALIGN="BOTTOM" HSPACE="0" VSPACE="0" WIDTH="14"><B>   </B><IMG BORDER="0" SRC="1x1.gif" HEIGHT="14" ALIGN="BOTTOM" HSPACE="0" VSPACE="0" WIDTH="14"><B>     </B><IMG BORDER="0" SRC="1x1.gif" HEIGHT="14" ALIGN="BOTTOM" HSPACE="0" VSPACE="0" WIDTH="14"><B>  </B><IMG BORDER="0" SRC="1x1.gif" HEIGHT="14" ALIGN="BOTTOM" HSPACE="0" VSPACE="0" WIDTH="14"></div> <div> <B>The Constitution Text / Tekst Konstytucji</B></div> </td> </tr><tr> <td valign="top" width=500 BGCOLOR="#FF9900" TEXT="#080000"> <div> <A HREF="home.htm" TARGET="_top" TITLE="MAY 3rd CONSTITUTION the Boston Polish "><I><IMG SRC="0dd1e140.jpg" border=0 width="30" height="20" ALIGN="BOTTOM" HSPACE="0" VSPACE="0"></I></A></div> <div> <B>Constitution of May 3, 1791</B></div> <bR> <div> Contents</div> <div>  Government Act </div> <bR> <div>    Preamble</div> <div>      I. The Dominant Religion</div> <div>      II. The Landed Nobility</div> <div>      III. The Cities and Their Citizens</div> <div>      IV. The Peasants</div> <div>      V. The Government, or Designation of Public Authorities</div> <div>      VI. The Sejm, or Legislative Authority</div> <div>      VII. The King, the Executive Authority</div> <div>      VIII. The Judicial Authority</div> <div>      IX. Regency</div> <div>      X. The Education of Royal Sons</div> <div>     XI. The National Armed Force</div> <div>   Signers</div> <bR> <DIV ALIGN="LEFT"></DIV> <div> Government Act</div> <bR> <div> <B> Preamble</B></div> <bR> <div> In the name of God, One in the Holy Trinity.</div> <div> Stanislaw August, by the grace of God and the will of the people King of Poland and Grand Duke of Lithuania, Ruthenia, Prussia, Mazowsze, Zmudzi [Samogitia], Kiev, Wolyñ [Volhynia], Podole, Podlasie, Livonia, Smolensk, Severia and Chernihiv, together with t<FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Arial" >he confederated estates in dual number representing the Polish people.</FONT></div> <div> Recognizing that the destiny of us all depends solely upon the establishment and perfection of a national constitution, having by long experience learned the inveterate faults of our government, and desiring to take advantage of the season in which Europe finds itself and of this dying moment that has restored us to ourselves, free of the ignominious dictates of foreign coercion, holding dearer than life, than personal happiness the political existence, external independence and internal liberty of the people whose destiny is entrusted to our hands, and desiring to merit the blessing and gratitude of contemporary and future generations, despite obstacles that may cause passions in us, we do for the general welfare, for the establishment of liberty, for the preservation of our country and its borders, with the utmost constancy of spirit ordain this Constitution and declare it to be entirely sacred and inviolable until the people, at the time by law prescribed, by their clear will recognize a need to alter any of its articles. To which Constitution the further statutes of the present Sejm shall apply in everything.</div> <bR> <div> <B>I. The Dominant Religion</B></div> <bR> <div> The dominant national religion is and shall be the sacred Roman Catholic faith with all its laws. Passage from the dominant religion to any other confession is forbidden under penalties of apostasy. Inasmuch as that same holy faith bids us love our neighbors, we owe to all persons, of whatever persuasion, peace in their faith and the protection of the government, and therefore we guarantee freedom to all rites and religions in the Polish lands, in accordance with the laws of the land.</div> <bR> <div> <B>II. </B><B>The Landed Nobility</B></div> <bR> <div> Reverencing the memory of our ancestors as the founders of a free government, we most solemnly assure to the noble estate all liberties, freedoms, prerogatives, and precedence in private and public life, and more particularly we confirm, assure and recognize as inviolable the rights, statutes and privilege<FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" >s justly and lawfully granted to that estate by Kazimierz the Great, Louis the Hungarian, W³adys³aw Jagie³³o and his brother Witold, Grand Duke of Lithuania, and no less those by W³adys³aw the Jagiellonian and Kazimierz the Jagiellonian, by Jan Albert, the</FONT> brothers Alexander and Zygmunt the First, and by Zygmunt August, the last of the Jagiellonian line. We acknowledge the dignity of the noble estate in Poland as equal to any degree of nobility used anywhere. We recognize all the nobility to be equal among themselves, not only in seeking for offices and for the discharge of services to the country that bring honor, fame or profit, but also in the equal enjoyment of the privileges and prerogatives to which the noble estate is entitled, and above all we desire to and do preserve sacred and intact the rights to personal security, to personal liberty, and to property, landed and movable, even as they have been the title of all from time immemorial, affirming most solemnly that we shall permit no change or exception in law against anyone's property, and that the supreme national authority and the government instituted by it shall lay no claims to any citizen's property in part or in whole under pretext of jurium regalium [royal rights] or any other pretext whatever. Wherefore we do respect, assure and confirm the personal security of, and all property by rights belonging to, anyone, as the true bond of society, as the pupil [<FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" >Ÿrenica</FONT>] of civil liberty, and we desire that they remain respected, ensured and inviolate for all time to come. We recognize the nobility as the foremost defenders of liberty and of this Constitution, and we charge unto the virtue, citizenship and honor of every nobleman the reverence of its sanctity and the safeguarding of its durability, as the sole bulwark of the country and of our liberties.</div> <bR> <div> <B>III. The Cities and Their Citizens</B></div> <bR> <div> We desire to maintain in its entirety, and declare to be part of this Constitution, the law passed at the present sejm under the title, Our Free Royal Cities in the States of the Commonwealth, as a law that provides new, genuine and effective force to the free Polish nobility for the security of their liberties and the integrity of our common country.</div> <bR> <div> <B>IV. The Peasants</B></div> <bR> <div> Both from justice, humanity and Christian duty, as from our own self-interest properly understood, we accept under the protection of the law and of the national government the agricultural folk, from under whose hand flows the most copious source of the country's wealth, and who constitute the most numerous populace in the nation and hence the greatest strength of the country, and we determine that henceforth whatever liberties, assignments or agreements squires authentically agree to with peasants of their estates, whether those liberties, assignments and agreements be done with groups or with individual inhabitants of a village, shall constitute a mutual obligation, in accordance with the true sense of the conditions and provisions contained in such assignments and agreements, subject to the protection of the national government. Such agreements and the obligations proceeding therefrom, freely accepted by a landowner, shall so bind not only him but also his successors or purchasers of the right, that they shall never arbitrarily alter them. Likewise peasants, of whatever estate, shall not withdraw from agreements freely entered into, or from assignments accepted, or from duties therewith connected, except in such manner and with such conditions as stipulated in the provisions of said agreements, which, whether adopted in perpetuity or for a limited time, shall be strictly binding upon them. Having thus guaranteed squires in all profits due them from the peasants, and desiring as effectively as possible to encourage the multiplication of the people, we declare complete freedom to all persons, both those newly arriving and those who, having removed from the country, now desire to return to their native land, insofar as every person newly arrived from any part, or returning, to the states of the Commonwealth, as soon as he set foot upon Polish soil is completely free to use his industry as and where he will, is free to make agreements for settlement, wages or rents as and to such time as he agree, is free to settle in city or countryside, and is free to reside in Poland or to return to whichever country he wish, having previously acquitted such obligations as he had freely taken upon himself.</div> <bR> <div> <B>V. The Government, or Designation of Public Authorities</B></div> <bR> <div> All authority in human society takes its origin in the will of the people. Therefore, that the integrity of the states, civil liberty, and social order remain always in equilibrium, the government of the Polish nation ought to, and by the will of this law forever shall, comprise three authorities, to wit: a legislative authority in the assembled estates, a supreme executive authority in a King and Guardianship, and a judicial authority in jurisdictions to that end instituted or to be instituted.</div> <bR> <div> <B>VI. The Sejm, or Legislative Authority</B></div> <bR> <div> The Sejm, or the assembled estates, shall be divided into two chambers: a Chamber of Deputies, and a Chamber of Senators presided over by the King.</div> <div> The Chamber of Deputies, as the image and repository of national sovereignty, shall be the temple of legislation. Therefore all bills shall be decided first in the Chamber of Deputies: primo, as to general laws, that is, constitutional, civil, criminal, or for the institution of perpetual taxes, in which matters proposals submitted by the throne to the provinces [województwa], districts [ziemie] and counties [powiaty] for discussion, and by instructions coming to the Chamber, shall be taken for decision first; secundo, as to resolutions of the Sejm, that is, temporary levies, degree of coin, contraction of public debt, ennoblements and other incidental rewards, disposition of public expenditures ordinary and extraordinary, war, peace, final ratification of treaties of alliance and trade, any diplomatic acts and agreements involving the law of nations, the quitting of executive magistracies, and like matters corresponding to the chief national needs, in which matters proposals from the throne shall come directly to the Chamber of Deputies and shall have priority of procedure.</div> <div> The duty of the Chamber of Senators, comprising bishops, province chiefs [wojewodowie], castellans and ministers, presided over by the King, who is entitled to cast a votum [vote] of his own, and secondly to resolve paritas [parity: an equal division of votes] in person or by sending his judgment to that Chamber, is: primo, to adopt, or to retain for further deliberation by the nation, by the majority vote provided in law, every law which, having formally passed the Chamber of Deputies, shall immediately be sent to the Senate. Adoption shall confer the force and sanctity of law. Retention shall only suspend a law until the next ordinary Sejm, at which, if it be agreed to once again, the law suspended by the Senate shall be adopted; secundo, to decide every resolution of the Sejm in the above-enumerated matters, which the Chamber of Deputies shall immediately send to the Senate, together with the Chamber of Deputies by majority vote, and the conjoint majority, provided by law, of both Chambers shall be the judgment and will of the estates.</div> <div> We stipulate that senators and ministers shall not have a votum decisivum [decisive vote] in the Sejm in matters concerning their conduct of office, either in the Guardianship or in commission, and at such time shall have a seat in the Senate only to give explication upon demand of the Sejm.</div> <div> A legislative and ordinary Sejm shall be ever ready. It shall begin every two years and last as provided in a law on Sejms. A ready Sejm, convoked in exigencies, shall decide only about the matter in which it be convoked, or about an exigency befallen after it be convoked. No law shall be abrogated at the ordinary Sejm at which it has been enacted. A Sejm shall comprise the number of persons provided by lower law, both in the Chamber of Deputies and in the Chamber of Senators.</div> <div> We solemnly confirm the law on regional sejms [sejmiki], enacted at the present Sejm, as a most essential foundation of civil liberty.</div> <div> Inasmuch as legislation cannot be conducted by all, and the nation to that end employs as agents its freely elected representatives, or Deputies, we determine that Deputies elected at regional sejms shall, in legislation and in general needs of the nation, be considered under this Constitution as representatives of the entire nation, being the repository of the general confidence.</div> <div> Everything, everywhere, shall be decided by majority vote; therefore we abolish forever the liberum veto ["free veto"], confederations of any kind, and confederate sejms, as being opposed to the spirit of this Constitution, subversive of government, and destructive of society.</div> <div> Preventing on one hand abrupt and frequent changes of the national constitution, and on the other recognizing the need to perfect it after experiencing its effects upon the public weal, we fix a season and time for revision and amendment of the Constitution every twenty-five years. We desire that such a constitutional sejm be extraordinary in accordance with the provisions of a separate law.</div> <bR> <div> <B>VII. The King, the Executive Authority</B></div> <bR> <div> No government, be it the most perfect, can stand without strong executive authority. The happiness of peoples depends upon just laws, the effect of the laws--upon their execution. Experience teaches that neglect of this part of government has filled Poland with misfortunes. Therefore, having reserved unto the free Polish people the authority to make laws for itself and the power to keep watch upon all executive authority, as well as to elect officials to magistracies, we confer the authority of supreme execution of the laws to the King in his council, which council shall be called the Guardianship of the Laws.</div> <div> The executive authority is strictly bound to observe the laws and to carry them out. It shall act of itself where the laws permit, and where they need supervision, execution, or even forceful aid. Obedience is owed to it always by all magistracies; we leave in its hand the power to press magistracies that be disobedient or remiss in their duties.</div> <div> The executive authority shall not enact or interpret laws, impose taxes or levies by any name, contract public debts, alter the distribution of treasury revenues established by the Sejm, wage war, or definitive[ly] conclude peace or treaties or any diplomatic act. It shall be free to conduct only interim negotiations with foreign states, and to take temporary and timely measures requisite for the security and peace of the country, of which it shall inform the next assembly of the Sejm.</div> <div> We desire and determine that the throne of Poland shall be forever elective by families. Experience of disastrous interregnums periodically overturning the government, the obligation to safeguard every inhabitant of the Polish land, the sealing forever of avenue to the influences of foreign powers, the memory of the former grandeur and happiness of our country under continuously reigning families, the need to turn foreigners away from ambition for the throne, and to turn powerful Poles toward the single-minded cultivation of national liberty, have indicated to our prudence that the throne of Poland be passed on by right of succession. We determine, therefore, that following the life that Divine beneficence shall grant to us, the present-day Elector of Saxony shall reign in Poland. The dynasty of the future kings of Poland shall begin with the person of Frederick Augustus, present-day Elector of Saxony, to whose male successors de lumbis [from the loins] we reserve the throne of Poland. The eldest son of the reigning king shall succeed his father to the throne. Should the present-day Elector of Saxony have no male issue, then the consort, with the consent of the assembled estates, selected by the Elector for his daughter shall begin the male line of succession to the throne of Poland. Wherefore we declare Maria Augusta Nepomucena, daughter of the Elector, to be infanta of Poland, reserving to the people the right, which shall be subject to no prescription, to elect another house to the throne after the extinction of the first.</div> <div> Every King, on ascending the throne, shall execute an oath to God and to the Nation, that he will preserve this Constitution and the pacta conventa ["agreed-to agreements"] that shall be drawn up with the present-day Elector of Saxony, as destined to the throne, and which shall bind him even as those of the past.</div> <div> The person of the king is sacred and secure from everything. Doing nothing of himself, he shall be answerable for nothing to the nation. He shall not be autocrat but father and chief to the nation, and as such this law and Constitution deems and declares him to be. The incomes as they shall be provided for in the pacta conventa, and the prerogatives proper to the throne as stipulated by this Constitution to the future Elect, shall not be touched.</div> <div> All public acts, tribunals, courts of law, magistracies, coin and stamps shall go under the King's name. The King, to whom shall be left every power of beneficence, shall have ius agratiandi [the right to pardon] those sentenced to death, except in crlminibus status [in crimes of state]. To the King shall belong the supreme disposition of the country's armed forces in wartime and the appointment of army commanders, howbeit with their free change by the will of the nation; it shall be his duty to commission officers and appoint officials pursuant to the provisions of lower law, to appoint bishops and senators pursuant to the provisions of that law, and ministers, as the prime officials of the executive authority.</div> <div> The Guardians, or royal council, added to the King for supervision of the integrity and execution of the laws, shall comprise: primo the Primate, as chief of the Polish clergy and as president of the Educational Commission, who may substitute for himself among the Guardians the first bishop ex ordine [in rank], neither of whom shall sign decisions; secundo five ministers, to wit, a minister of police, a minister of the seal, a minister belli [of war], a minister of the treasury, and a minister of the seal for foreign affairs; tertio two secretaries, of whom one shall keep the protocol of the Guardians, the other the protocol of foreign affairs; both without a decisive votum.</div> <div> The Successor the Throne, having emerged from minority and executed an oath to uphold the Constitution, may be present at all sessions of the Guardians, but without a vote [voice?: the Polish <FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" >glos</FONT> may mean either].</div> <div> The Marshal of the Sejm, elected for two years, shall be of the number serving among the Guardians, without entering into their decisions, solely in order to convoke a ready Sejm in the event that he recognize in the cases requiring the mandatory convocation of a ready Sejm, a true need, and the King demur at convoking it, when said Marshal shall issue to the Deputies and Senators circular letters convoking them to a ready Sejm and stating the causes of its convocation. The only cases requiring the mandatory convocation of a Sejm are the following: primo, in an exigency involving the law of nations, more particularly in the event of war hard by the borders; secundo, in the event of internal disorder that threatens revolution in the country or collision between magistracies; tertio, in evident danger of famine; quarto, in the country's bereavement by death of the King, or in his dangerous illness. All decisions in the council of Guardians shall be discussed by the above-mentioned body of persons. The royal decision shall prevail after all opinions have been heard, that there be a single will in the execution of law. Therefore every decision from the Guardians shall issue under the King's name and with the signature of his hand, but it shall also be signed by one of the ministers seated among the Guardians, and thus signed, it shall oblige obedience, and shall be carried out by the commissions or by any executive magistracies, but particularly in such matters as are not explicitly excluded by this law. In the event that none of the seated ministers wish to sign the decision, the King shall abandon the decision, but should he persist in it, the Marshal of the Sejm shall request convocation of the ready Sejm, and if the King delay convocation, the Marshal shall convoke it.</div> <div> Even as to appointment of all ministers, so also is it the King's right to summon one of them from every department of administration to his council of Guardians. This summoning of a minister to sit among the Guardians shall be for two years, with the King's free reconfirmation of it. Ministers summoned to the council of Guardians shall not sit in commissions [i.e., ministries].</div> <div> In the event that a two-thirds majority of secret votes of the two conjoint Chambers of a Sejm demand change of a minister either in the Guardians or in an office, the King shall immediately appoint another in his place.</div> <div> Desiring that the Guardians of the National Laws be bound to strict accountability to the nation for any and all their misdeeds, we determine that, when ministers be charged with breach of law by a deputation designated to examine their deeds, they shall answer in their own persons and property. In any such impeachments, the assembled estates shall by simple majority vote of the conjoint Chambers send the inculpated ministers to sejm courts for their just punishment equalling the crime or, their innocence being demonstrated, their release from proceedings and punishment. For the orderly carrying out of executive authority, we institute separate Commissions, having connection with the council of Guardians and bound in obedience to it. Commissioners shall be elected to them by the Sejm to carry on their offices for a time set by law. These Commissions are: primo of Education, secundo of Police, tertio of the Armed Forces, quarto of the Treasury.</div> <div> The provincial [wojewódzkie] commissions of order instituted at this Sejm, also subject to the supervision of the Guardians, shall receive orders through the above-mentioned intermediary Commissions, respective[ly] as to the objects of the authority and obligations of each of them.</div> <bR> <div> <B>VIII. The Judicial Authority</B></div> <bR> <div> The judicial authority shall not be carried out either by the legislative authority or by the King, but by magistracies instituted and elected to that end. And it shall be so bound to places, that every man find justice close by, that the criminal see everywhere over him the formidable hand of the national government.</div> <div> We institute, therefore: primo Courts of first instance for every province [województwo], district [ziemia] and county [powiat], to which judges shall be elected at regional sejms. The courts of first instance shall be ever ready and vigilant to render justice to those in need of it. From these courts, appeal shall go to chief tribunals that shall be for each Region [prowincyja], comprising also persons elected at regional sejms. And these courts, both of first and of last instance, shall be landed proprietors' courts [<FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" >s¹dy ziemiañskie</FONT>] for the nobility and for all landowners in causis juris et facti [in matters of law and fact] with anyone.</div> <div> Secundo We secure judicial jurisdictions to all cities, pursuant to the law of the present Sejm on the free royal cities.</div> <div> Tertio We shall have separate referendary courts for each Region [prowincyja] in matters of free peasants under former laws subject to this court.</div> <div> Quarto We preserve chancery [zadworne], assessorial, relational and Kurlandian courts.</div> <div> Quinto The executive Commissions shall have courts in matters pertinent to their administration.</div> <div> Sexto In addition to courts in civil and criminal matters for all the estates, there shall be a supreme court, called a Sejm Court, to which persons shall be elected at the opening of every Sejm. To this court shall be subject crimes against the nation and the King, or crimina status [crimes of state].</div> <div> We command that a new code of civil and criminal laws be drawn up by persons designated by the Sejm.</div> <bR> <div> <B>IX. Regency</B></div> <bR> <div> The council of Guardians shall be also a Regency, headed by the Queen, or in her absence by the Primate. A Regency may have place in only three cases: primo, during the King's minority; secundo, during an infirmity causing permanent mental alienaton; tertio, in the event that the King be taken in war. Minority shall last only until 18 years of age; and infirmity respecting permanent mental alienation shall not be declared except by a ready Sejm, by majority vote of three parts against the fourth of the conjoint Chambers. In these three cases, the Primate of the Polish Crown shall immediately convoke the Sejm, and if the Primate be slow in this obligation, the Marshal of the Sejm shall issue circular letters to the Deputies and Senators. The ready Sejm shall arrange the order of seating of the ministers in the Regency and shall empower the Queen to take the place of the King in his duties. And when the King in the first case emerge from minority, in the second come to complete health, in the third return from captivity, the Regency shall tender him account of its deeds and answer to the nation for the time of its office, even as is prescribed of the council of Guardians at every ordinary Sejm, in their own persons and property.</div> <bR> <div> <B>X. The Education of Royal Sons</B></div> <bR> <div> Royal sons, whom the Constitution destines for succession to the throne, are the first sons of the nation, wherefore attention to their good education is a concern of the nation, without prejudice, however, to parental rights. Under the government of the King, the King himself, together with the Guardianship and with a supervisor of the education of the King's sons designated by the estates, shall see to their education. Under the government of a Regency, the Regency, together with the afore-mentioned supervisor, shall have the education of the Kings's sons entrusted to them. In either case, the supervisor designated by the estates shall inform every ordinary Sejm about the education and conduct of the royal sons. It shall be a duty of the Educational Commission to submit a scheme of instruction and education of the royal sons for confirmation by the Sejm, so that in their education uniform rules continually and early instill in the minds of future Successors to the Throne religion and love of virtue, country, liberty and the national constitution.</div> <bR> <div> <B>XI. The National Armed Force</B></div> <bR> <div> The nation bears a duty to its own defense from attack and for the safeguarding of its integrity. Therefore all citizens are defenders of the national integrity and liberties. The military are nought but a defensive force drawn and ordered from the general force of the nation. The nation owes reward and esteem to its military because they dedicate themselves solely to the nation's defense. It is the military's duty to protect the nation's borders and general peace, in a word, to be its strongest shield. That the military fulfill this charge unfailingly, they shall remain always in obedience to the executive authority, as prescribed by law, and shall execute an oath of fidelity to the nation and to the King and to the defense of the national Constitution. Thus the nation's military may be used for the general defense of the country, for the safeguarding of fortresses and borders, or in aid of law, if any not be obedient to its execution.</div> <bR> <div> <B> Signers:</B></div> <bR> <div> <FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" >Stanislaw Nalecz Malachowski, Great Crown Referendary, Marshal of the Sejm and of the con</FONT>federation of the Crown Regions [prowincye koronne]. Kazimierz, Prince Sapieha, General of Lithuanian artillery, Marshal of the confederation of the Grand Duchy of Lithuania. Józef Korwin Kossakowski, Bishop of Livonia and Kurland, chief coadjutor of the W<FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" >ilno Bishopric, as deputy. Antoni, Prince Jablonowski, Castellan of Kraków, deputy from the senate of Lesser Poland [Malopolska]. Symeon Kazimierz Szydlowski, Castellan of Zarnów, deputy from the senate of the Lesser Poland Region [</FONT>prowincya] mp [manu propria, Latin: "(signed) by his own hand"]. Franciszek Antoni Kwilecki of Kwilec, Castellan of Kalisz, deputy for the constitution from the senate of the Greater Poland [Wielkopolska] Region [prowincya]. Kazimierz Konstanty Plater, Castellan of Trakai [generalu trockiego], deputy for the constitution from the senate of the Grand Duchy of Lithuania mp. Walerian Stroynowski, chamberlain of Busko,<FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" > Deputy from Wolyñ [Volhynia], deputy for the constitution from Lesser Poland. Stanis³aw Kostka Potocki, Deputy from Lublin, deputy for the constitution from the Lesser Poland Region [</FONT>prowincya] mp<FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" >. Jan Nepomucen Zboiñski, Deputy from the Dobrzyñ district,</FONT> deputy for the constitution from the Greater Poland Region [prowincya] mp. Tomasz Nowowieski, master of the hunt and Deputy from the Wyszogród district, deputy for the constitution from the Greater Poland Region [prowincya]. Józef Radzicki, chamberlain and Deputy from the Zakroczym district, deputy for the constitution from the Greater Poland Region [prowincya] mp<FONT SIZE="3" COLOR="#000000" FACE="Times New Roman CE" >. Józef Zabie³³o, Deputy from the Duchy of Samogitia, deputy for the constitution. Jacek Puttkamer, Deputy from the province of Minsk, deputy for the constitution from the Grand Duchy of Lithuania Region [</FONT>prowincya].</div> <bR> <div> Source:</div> <bR> <div> <I>http://en.wikisource.org/wiki/Constitution_of_May_3,_1791</I></div> <bR> <bR> </td> <td valign="top" height=390 width="100%" BGCOLOR="#FFFFCC" TEXT="#080000"> <div> <I>The Text</I></div> <div> <A HREF="home.htm" TARGET="_top" TITLE="MAY 3rd CONSTITUTION the Boston Polish "><IMG SRC="0de1e140.jpg" border=0 width="30" height="20" ALIGN="BOTTOM" HSPACE="0" VSPACE="0"></A></div> <div>  <html xmlns:o="urn:schemas-microsoft-com:office:office" xmlns:w="urn:schemas-microsoft-com:office:word" xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40"> <head> <meta http-equiv=Content-Type content="text/html; charset=windows-1252"> <link rel=Original-File href="file:///C:/Documents%20and%20Settings/ST/My%20Documents/Konstytucja%203go%20Maja%201791.doc"> <meta name=ProgId content=Word.Document> <meta name=Generator content="Microsoft Word 9"> <meta name=Originator content="Microsoft Word 9"> <link rel=File-List href="./Konstytucja%203go%20Maja%201791_files/filelist.xml"> <title>Konstytucja 3go Maja 1791r</title>  <style>  </style> </head> <body lang=EN-US link=blue vlink=purple style='tab-interval:36.0pt'> <div class=Section1> <p class=MsoNormal align=center style='text-align:center'><b><span lang=PL style='font-size:14.0pt;color:black;mso-ansi-language:PL'>Konstytucja 3go Maja 1791r.<o:p></o:p></span></b></p> <p class=MsoNormal><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Preambuła <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>I. Religia panująca <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>II. Szlachta ziemianie <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>III. Miasta mieszczanie <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>IV. Chłopi włościanie <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>V. Rząd, czyli oznaczenie władz publicznych <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>VI. Sejm, czyli władza prawodawcza <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>VII. Król, władza wykonawcza <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>VIII. Władza sądownicza <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>IX. Regencja <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>X. Edukacja dzieci królewskich <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol;color:black'>·</span><span lang=PL style='color:black;mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>XI. Siła zbrojna narodowa <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span style='font-family:Symbol'>·</span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span><span style='color:black'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Sygnatariusze <o:p></o:p></span></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>Preambuła<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>W imię Boga w Trójcy Świętej jedynego. Stanisław August z Bożej łaski i woli narodu król Polski, wielki książę litewski, ruski, pruski, mazowiecki, żmudzki, kijowski, wołyński, podolski, podlaski, inflancki, smoleński, siewierski i czernichowski, wraz z stanami skonfederowanymi w liczbie podwójnej naród polski reprezentującymi.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Uznając, iż los nas wszystkich od ugruntowania i wydoskonalenia konstytucji narodowej jedynie zawisł, długim doświadczeniem poznawszy zadawnione rządu naszego wady, a chcąc korzystać z pory, w jakiej się Europa znajduje i z tej dogorywającej chwili, która nas samym sobie wróciła, wolni od hańbiących obcej przemocy nakazów, ceniąc drożej nad życie, nad szczęśliwość osobistą egzystencję polityczną, niepodległość zewnętrzną i wolność wewnętrzną narodu, którego los w nasze ręce jest powierzony, chcąc oraz na błogosławieństwo, na wdzięczność współczesnych i przyszłych pokoleń zasłużyć, mimo przeszkód, które w nas namiętności sprawować mogą, dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia Ojczyzny naszej i jej granic, z największą stałością ducha niniejszą konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą, za niewzruszoną deklarujemy, dopóki by naród w czasie prawem przewidzianym wyraźną wolą nie uznał potrzeby odmienienia w niej jakiego artykułu. Do której to konstytucji dalsze ustawy sejmu teraźniejszego we wszystkim stosować się mają.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>I. Religia panująca<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Religią narodową panującą jest i będzie wiara święta rzymska katolicka ze wszystkimi jej prawami; przejście od wiary panującej jakiegokolwiek wyznania jest zabronione pod karami apostazji. Że zaś taż sama wiara święta przykazuje nam kochać bliźnich naszych, przeto wszystkim ludziom jakiegokolwiek bądź wyznania pokój w wierze i opiekę rządową winniśmy. I dlatego wszelkich obrządków i religii wolność w krajach polskich podług ustaw krajowych gwarantujemy.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>II. Szlachta ziemianie<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Szanując pamięć przodków naszych jako fundatorów rządu wolnego, stanowi szlacheckiemu wszelkie swobody, wolności, prerogatywy pierwszeństwa w życiu prywatnym i publicznym najuroczyściej zapewniamy, szczególniej zaś prawa, statuta i przywileje temu stanowi od Kazimierza Wielkiego, Ludwika Węgierskiego, Władysława Jagiełły i Witolda brata jego, wielkiego księcia litewskiego, nie mniej od Władysława i Kazimierza Jagiellończyków, od Jana Alberta, Aleksandra i Zygmunta Pierwszego braci, od Zygmunta Augusta, ostatniego z linii jagiellońskiej, sprawiedliwie i prawnie nadane, utwierdzamy i za niewzruszone uznajemy. Godność stanu szlacheckiego w Polszcze za równą wszelkim stopniom szlachectwa, gdziekolwiek używanym, przyznajemy. Wszelką szlachtę równymi być między sobą uznajemy, nie tylko co do starania się o urzędy i o sprawowanie posług Ojczyźnie, honor, sławę, pożytek przynoszących, ale oraz co do równości używania przywilejów i prerogatyw stanowi szlacheckiemu służących. Nade wszystko zaś prawa bezpieczeństwa osobistego, wolności osobistej i własności gruntowej i ruchomej, tak jak od wieków każdemu służyły, świętobliwe nienaruszenie zachowanie mieć chcemy i zachowujemy; zaręczając najuroczyściej, iż przeciwko własności czyjejkolwiek żadnej odmiany lub ekscepcji w prawie nie dopuścimy; owszem, najwyższa władza krajowa i rząd przez nią ustanowiony żadnych pretensji pod pretekstem iurium regalium i jakimkolwiek innym pozorem do własności obywatelskich bądź w części, bądź w całości rościć sobie nie będzie. Dla czego bezpieczeństwo osobiste i wszelką własność komukolwiek z prawa przynależną jako prawdziwy społeczności węzeł, jako źrenicę wolności obywatelskiej szanujemy, zabezpieczamy, utwierdzamy i aby na potomne czasy szanowane, ubezpieczone i nienaruszone zostawały, mieć chcemy.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Szlachtę za najpierwszych obrońców wolności i niniejszej konstytucji uznajemy. Każdego szlachcica cnocie, obywatelstwu i honorowi jej świętości do szanowania, jej trwałości do strzeżenia poruczamy jako jedyną twierdzę Ojczyzny i swobód naszych.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>III. Miasta mieszczanie<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Prawo na teraźniejszym sejmie zapadłe pod tytułem <span style='color: black'>Miasta nasze królewskie wolne w państwach Rzeczypospolitej<span style="mso-spacerun: yes"> </span></span>w zupełności utrzymane mieć chcemy i za część niniejszej konstytucji deklarujemy, jako prawo wolnej szlachcie polskiej dla bezpieczeństwa ich swobód i całości wspólnej Ojczyzny nową, prawdziwą i skuteczną dające siłę.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>IV. Chłopi włościanie<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Lud rolniczy, spod którego ręki płynie najobfitsze bogactw krajowych źródło, który najliczniejszą w narodzie stanowi ludność, a zatem najdzielniejszą kraju siłę, tak przez sprawiedliwość, ludzkość i obowiązki chrześcijańskie, jako i przez własny nasz interes dobrze rozumiany, pod opiekę prawa i rządu krajowego przyjmujemy, stanowiąc: iż odtąd jakiebykolwiek swobody, nadania lub umowy dziedzice z włościanami dóbr swoich autentycznie ułożyli, czyli by te swobody, nadania i umowy były z gromadami, czyli też z każdym osobno wsi mieszkańcem zrobione, będą stanowić wspólny i wzajemny obowiązek podług rzetelnego znaczenia, warunków i opisu zawartego w takowych nadaniach i umowach pod opiekę rządu krajowego podający układy takowe i wynikające z nich obowiązki przez jednego właściciela gruntu dobrowolnie przyjęte, nie tylko jego samego, ale i następców jego lub prawa nabywców tak wiązać będą, że ich nigdy samowolnie odmieniać nie będą mocni. Nawzajem włościanie jakiejkolwiek bądź majętności od dobrowolnych umów, przyjętych nadań i z nimi złączonych powinności usuwać się inaczej nie będą mogli, tylko w takim sposobie i z takimi warunkami, jak w opisach tychże umów postanowione mieli, które czy na wieczność, czyli do czasu przyjęte, ściśle ich obowiązywać będą. Zawarowawszy tym sposobem dziedziców przy wszelkich pożytkach od włościan im należących, a chcąc jak najskuteczniej zachęcić pomnożenie ludności krajowej, ogłaszamy wolność zupełną dla wszystkich ludzi tak nowo przybywających, jak i tych którzy by pierwej z kraju oddaliwszy się, teraz do Ojczyzny powrócić chcieli, tak dalece, iż każdy człowiek do państw Rzeczypospolitej nowo z którejkolwiek strony przybyły lub powracający, jak tylko stanie nogą na ziemi polskiej, wolnym jest zupełnie użyć przemysłu swego jak i gdzie chce, wolny jest czynić umowy na osiadłość, robociznę lub czynsze, jak i dopóki się umówi, wolny jest osiadać w mieście lub na wsiach, wolny jest mieszkać w Polszcze lub do kraju, do którego zechce, powrócić, uczyniwszy zadosyć obowiązkom, które dobrowolnie na siebie przyjął.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>V. Rząd, czyli oznaczenie władz publicznych<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Wszelka władza społeczności ludzkiej początek swój bierze z woli narodu. Aby więc całość państw, wolność obywatelska i porządek społeczności w równej wadze na zawsze zostawały, trzy władze rząd narodu polskiego składać powinny i z woli prawa niniejszego na zawsze składać będą, to jest: władza prawodawcza w Stanach zgromadzonych, władza najwyższa wykonawcza w królu i Straży i władza sądownicza w jurysdykcjach na ten koniec ustanowionych lub ustanowić się mających.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>VI. Sejm, czyli władza prawodawcza<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Sejm czyli Stany zgromadzone na dwie izby dzielić się będą: na izbę poselską i na izbę senatorską pod prezydencją króla.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Izba poselska jako wyobrażenie i skład wszechwładztwa narodowego będzie świątynią prawodawstwa. Przeto w izbie poselskiej najpierw decydowane będą wszystkie projekta.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>1-mo Co do praw ogólnych, to jest konstytucyjnych, cywilnych, kryminalnych i do ustanowienia wieczystych podatków, w których to materiach propozycje do tronu województwom, ziemiom i powiatom do roztrząśnienienia podane, a przez instrukcje do izby przychodzące, najpierw do decyzji wzięte być mają.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>2-do Co do uchwał sejmowych, to jest poborów doczesnych, stopnia monety, zaciągania długu publicznego, nobilitacji i innych nagród przypadkowych, rozkładu wydatków publicznych ordynaryjnych i ekstraordynaryjnych, wojny, pokoju, ostatecznej ratyfikacji traktatów związkowych i handlowych, wszelkich dyplomatycznych aktów i umów do prawa narodów ściągających się, kwitowanie magistratur wykonawczych i tym podobnych zdarzeń, głównym narodowym potrzebom odpowiadających, w których to materiach propozycje od tronu prosto do izby poselskiej przychodzić mające, pierwszeństwo w prowadzeniu mieć będą.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Izby senatorskiej, złożonej z biskupów, wojewodów, kasztelanów i ministrów pod prezydencją króla, mającego prawo raz dać votum swoje, drugi raz paritatem rozwiązywać osobiście lub nadesłaniem zdania swojego do tejże izby, obowiązkiem jest: 1-mo Każde prawo, które po przejściu formalnym w izbie poselskiej do senatu natychmiast przesłane być powinno, przyjąć lub wstrzymać do dalszej narodu deliberacji opisaną w prawie większością głosów; przyjęcie moc i świętość prawa nadawać będzie; wstrzymanie zaś zawiesi tylko prawo do przyszłego ordynaryjnego sejmu, na którym gdy powtórna nastąpi zgoda, prawo zawieszone od senatu przyjętym być musi. 2-do Każdą uchwałę sejmową w materiach wyżej wyliczonych, którą izba poselska senatowi przesłać natychmiast powinna, wraz z tąż izbą poselską większością głosów decydować, a złączona izb obydwóch większość według prawa opisana będzie wyrokiem i wolą Stanów.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Warujemy, iż senatorowie i ministrowie w obiektach sprawowania się z urzędowania swego bądź w Straży, bądź w komisji, votum decisivum w sejmie nie będą mieli i tylko zasiadać wtenczas w senacie mają dla dania eksplikacji na żądanie sejmu.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Sejm zawsze gotowym będzie. Prawodawczy i ordynaryjny rozpoczynać się ma co dwa lata, trwać zaś będzie podług opisu prawa o sejmach. Gotowy, w potrzebach nagłych zwołany, stanowić ma o tej tylko materii, do której zwołanym będzie lub o potrzebie po czasie zwołania przypadłej. Prawo żadne na tym ordynaryjnym sejmie, na którym ustanowione było, znoszonym być nie może. Komplet sejmu składać się będzie z liczb osób niższym prawem opisanej, tak w izbie poselskiej, jako i w izbie senatorskiej.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Prawo o sejmikach, na teraźniejszym sejmie ustanowione, jako najistotniejszą zasadę wolności obywatelskiej uroczyście zabezpieczamy.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Jak zaś prawodawstwo sprawowane być może przez wszystkich i naród wyręcza się w tej mierze przez reprezentantów, czyli posłów swoich dobrowolnie wybranych, przeto stanowimy, iż posłowie na sejmikach obrani w prawodawstwie i ogólnych narodu potrzebach podług niniejszej konstytucji uważani być mają jako reprezentanci całego narodu, będąc składem ufności powszechnej.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Wszystko i wszędzie większością głosów udecydowane być powinno. Przeto<span style='color:black'> liberum veto, </span>konfederacje wszelkiego gatunku i sejmy konfederackie jako duchowi niniejszej konstytucji przeciwne, rząd obalające, społeczność niszczące, na zawsze znosimy.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Zapobiegając z jednej strony gwałtownym i częstym odmianom konstytucji narodowej, z drugiej uznając potrzebę wydoskonalenia onej po doświadczeniu jej skutków co do pomyślności publicznej, porę i czas rewizji i poprawy konstytucji co lat dwadzieścia pięć naznaczamy, chcąc mieć takowy sejm konstytucyjny ekstraordynaryjnym podług osobnego o nim prawa opisu.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>VII. Król, władza wykonawcza<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Żaden rząd najdoskonalszy bez dzielnej władzy wykonawczej stać nie może. Szczęśliwość narodów od praw sprawiedliwych, praw skutek od ich wykonania zależy. Doświadczenie nauczyło, że zaniedbanie tej części rządu nieszczęściami napełniło Polskę. Zawarowawszy przeto wolnemu narodowi polskiemu władzę praw sobie stanowienia i moc baczności nad wszelką wykonawczą władzą oraz wybierania urzędników do magistratur, władzę najwyższego wykonywania praw królowi i radzie jego oddajemy, która to rada Strażą Praw zwać się będzie.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Władza wykonawcza do pilnowania praw i onych pełnienia ściśle jest obowiązana. Tam czynna z siebie będzie, gdzie prawa dozwalają, gdzie prawa potrzebują dozoru egzekucji, a nawet silnej pomocy. Posłuszeństwo należy się jej zawsze od wszystkich magistratur, moc przynaglenia nieposłuszne i zaniedbujące swe obowiązki magistratury w jej ręku zostawiamy.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Władza wykonawcza nie będzie mogła praw stanowić ani tłumaczyć, podatków i poborów pod jakimkolwiek imieniem nakładać, długów publicznych zaciągać, rozkładu dochodów skarbowych przez sejm zrobionego odmieniać, wojny wydawać, pokoju ani traktatu i żadnego aktu dyplomatycznego definitive zawierać. Wolno jej tylko będzie tymczasowe z zagranicznymi prowadzić negocjacje oraz tymczasowe i potoczne dla bezpieczeństwa i spokojności kraju wynikające potrzeby załatwiać, o których najbliższemu zgromadzeniu sejmowemu donieść winna.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Tron polski elekcyjnym przez familie mieć na zawsze chcemy i stanowimy. Doznane klęski bezkrólewiów, periodycznie rząd wywracających, powinność ubezpieczenia losu każdego mieszkańca ziemi polskiej i zamknięcia na zawsze drogi wpływom mocarstw zagranicznych, pamięć świetności i szczęścia Ojczyzny naszej za czasów familii ciągle panujących, potrzeba odwrócenia od ambicji tronu i możnych Polaków, zwrócenia do jednomyślnego wolności narodowej pielęgnowania wskazały roztropności naszej oddanie tronu polskiego prawem następstwa. Stanowimy przeto, iż po życiu, jakiego nam dobroć boska pozwoli, elektor dzisiejszy saski w Polszcze królować będzie. Dynastia przyszłych królów polskich zacznie się na osobie Fryderyka Augusta, dzisiejszego elektora saskiego, którego sukcesorom de lumbis z płci męskiej tron polski przeznaczamy. Najstarszy syn króla panującego po ojcu na tron następować ma. Gdyby zaś dzisiejszy elektor saski nie miał potomstwa płci męskiej, tedy mąż przez elektora za zgodą Stanów zgromadzonych córce jego obrany zaczynać ma linie następstwa płci męskiej do tronu polskiego. Dlaczego Marię Augustę Nepomucenę, córkę elektora, za infantkę polską deklarujemy, zachowując przy narodzie prawo, żadnej preskrypcji podpadać nie mogące, wybrania do tronu drugiego domu po wygaśnięciu pierwszego.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Każdy król, wstępując na tron, wykona przysięgę Bogu i narodowi na zachowanie konstytucji niniejszej, na pacta conventa, które ułożone będą z dzisiejszym elektorem saskim jako przeznaczonym do tronu i które tak jak dawne wiązać go będą.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Osoba króla jest święta i bezpieczna od wszystkiego; nic sam przez się nie czyniący, za nic w odpowiedzi narodowi być nie może; nie samowładcą, ale ojcem i głową narodu być powinien i tym go prawo i konstytucja niniejsza być uznaje i deklaruje. Dochody tak jak będą w paktach konwentach opisane i prerogatywy tronowi właściwe, niniejszą konstytucją dla przyszłego elekta zawarowane, tkniętymi być nie będą mogły.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Wszystkie akta publiczne, trybunały, sądy, magistratury, monety, stemple pod królewskim iść powinny imieniem. Król, któremu wszelka moc dobrze czynienia zostawiona być powinna, mieć będzie ius agratiandi na śmierć wskazanych prócz in criminibus status. Do króla rozporządzenie najwyższe siłami zbrojnym krajowymi w czasie wojny i mianowanie komendantów wojska należeć będzie, z wolą atoli ich odmianą za wolą narodu. Patentować oficerów i mianować urzędników podług prawa niniejszego opisu, nominować biskupów i senatorów podług opisu tegoż prawa oraz ministrów jako urzędników pierwszych władzy wykonawczej jego będzie obowiązkiem.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Straż, czyli rada królewska, do dozoru całości i egzekucji praw królowi oddana, składać się będzie: 1-mo z prymasa jako głowy duchowieństwa polskiego i jako prezesa Komisji Edukacyjnej, mogącego być wyręczonym w Straży Praw przez pierwszego ex ordine biskupa, którzy rezolucji podpisywać nie mogą; 2-do z pięciu ministrów, to jest ministra policji, ministra pieczęci, ministra belli, ministra skarbu, ministra pieczęci do spraw zagranicznych; 3-tio z dwóch sekretarzy, z których jeden protokół Straży, drugi protokół spraw zagranicznych trzymać będą, obydwa bez votum decydującego.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Następca tronu z małoletności wyszedłszy i przysięgę na konstytucję wykonawszy, na wszystkich Straży posiedzeniach, lecz bez głosu, przytomnym być może.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Marszałek sejmowy, jako na dwa lata wybrany, wchodzić będzie w liczbę zasiadających w Straży bez wdawania się w jej rezolucje, jedynie dla zwołania sejmu gotowego w takim zdarzeniu: gdyby on uznał w przypadkach koniecznego zwołania sejmu gotowego wymagających rzetelną potrzebę, a król go zwołać wzbraniał się; tedy tenże marszałek do posłów i senatorów wydać powinien listy okólne, zwołując onych na sejm gotowy i powody zwołania tego wyrażając. Przypadki zaś do koniecznego zwołania sejmu są tylko następujące:: 1-mo w gwałtownej potrzebie do prawa narodu ściągającej się, a szczególniej w przypadku wojny ościennej, 2-do w przypadku wewnętrznego zamieszania grożącego rewolucją kraju lub kolizją między magistraturami, 3-tio w widocznym powszechnego głodu niebezpieczeństwie, 4-to w osierociałym stanie Ojczyzny przez śmierć króla lub w niebezpiecznej jego chorobie. Wszystkie rezolucje w Straży roztrząsane będą przez skład wyżej wspomniany. Decyzja królewska po wysłuchaniu wszystkich zdaniach przeważać powinna, aby jedna była w wykonaniu prawa wola. Przeto każda ze Straży rezolucja pod imieniem królewskim i z podpisem ręki jego wychodzić będzie. Powinna jednak być podpisana także przez jednego z ministrów zasiadających w Straży i tak podpisana do posłuszeństwa wiązać będzie, i dopełniona być ma przez komisje lub przez jakiekolwiek magistratury wykonawcze, w tych jednak szczególnie materiach, które wyraźnie niniejszym prawem wyłączone nie są. W przypadku, gdyby żaden z ministrów zasiadających decyzji podpisać nie chciał, król odstąpi od tej decyzji, a gdyby przy niej upierał się, marszałek sejmowy w tym przypadku upraszać się będzie o zwołanie sejmu gotowego; i jeżeli król opóźniać będzie zwołanie, marszałek to wykonać powinien.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Jako nominowanie wszystkich ministrów, tak i wezwanie z nich jednego od każdego administracji wydziału do rady swojej, czyli Straży, króla jest prawem. Wezwanie to ministra do zasiadania w Straży na dwa lata będzie z wolnym onego nadal przez króla potwierdzeniem Ministrowie do Straży wezwani w komisjach zasiadać nie mają.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>W przypadku zaś, gdyby większość dwóch trzecich części wotów sekretnych obydwóch izb złączonych na sejmie ministra bądź w Straży, bądź w urzędzie odmiany żądała, król natychmiast na jego miejsce innego nominować powinien.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Chcąc, aby Straż Praw narodowych była do ścisłej odpowiedzi narodowi za wszelkie onych przestępstwa, stanowimy, iż gdy ministrowie będą oskarżeni, przez deputację do egzaminowania ich czynności wyznaczoną, o przestępstwo prawa, odpowiadać mają z osób i majątków swoich. W wszelkich takowych oskarżeniach Stany zgromadzone prostą większością wotów izb złączonych odesłać obwinionych ministrów mają do sądów sejmowych po sprawiedliwe i wyrównujące przestępstwu ich ukaranie, lub przy dowiedzionej niewinności od sprawy i kary uwolnienie.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Dla porządnego władzy wykonawczej dopełnienia ustanawiamy oddzielne komisje mające związek ze Strażą i obowiązane do posłuszeństwa tejże Straży. Komisarze do nich wybierani będą przez sejm dla sprawowania urzędów swoich w przeciągu czasu prawem opisanego. Komisje te są: 1-mo Edukacji, 2-do Policji, 3-tio Wojska, 4-to Skarbu.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Komisje porządkowe wojewódzkie, na tym sejmie ustanowione, równie do dozoru Straży należące, odbierać będą rozkazy przez wyżej wspomniane pośrednicze komisje respective co do obiektów każdej z nich władzy i obowiązków.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>VIII. Władza sądownicza<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Władza sądownicza nie może być wykonywana ani przez władzę prawodawczą, ani przez króla, lecz przez magistratury na ten koniec ustanowione i wybierane. Powinna zaś być tak do miejsc przywiązana, żeby każdy człowiek bliską dla siebie znalazł sprawiedliwość, żeby przestępny widział wszędzie groźną nad sobą rękę krajowego rządu.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>1-mo Ustanawiamy przeto sąd pierwszej instancji dla każdego województwa, ziemi i powiatu, do których sędziowie wybierani będą na sejmikach. Sądy pierwszej instancji będą zawsze gotowe i czuwające na oddanie sprawiedliwości tym, którzy jej potrzebują. Od tych sądów iść będzie apelacja na trybunały główne, dla każdej prowincji być mające, złożone równie z osób na sejmikach wybranych. I te sądy, tak pierwszej, jako i ostatniej instancji będą sądami ziemiańskimi dla szlachty i wszystkich właścicielów ziemskich z kimkolwiek in causis iuris et facti.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>2-do Jurysdykcje zaś sądowe wszystkim miastom, podług prawa sejmu teraźniejszego o miastach wolnych królewskich, zabezpieczamy.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>3-tio Sądy referendarskie, dla każdej prowincji osobne, mieć chcemy w sprawach włościan wolnych dawnymi prawami sądowi temu poddanych.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>4-to Sądy zadworne asesorskie, relacyjne i kurlandzkie zachowujemy.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>5-to Komisje wykonawcze będą miały sądy w sprawach do swej administracji należących.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>6-to Oprócz sądów w sprawach cywilnych i kryminalnych dla wszystkich stanów będzie sąd najwyższy sejmowy zwany, do którego przy otwarciu każdego sejmu obrane będą osoby. Do tego sądu należeć będą występki przeciwko narodowi i królowi, czyli crimina status.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Nowy kodeks praw cywilnych i kryminalnych przez wyznaczone przez sejm osoby spisać rozkazujemy.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>IX. Regencja<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Straż będzie oraz regencja, mająca na czele królową albo w jej nieprzytomności prymasa. W tych trzech tylko przypadkach miejsce mieć może regencja: 1-mo w czasie małoletności króla, 2-do w czasie niemocy trwałe pomieszanie zmysłów sprawującej, 3-tio w przypadku gdyby król był wzięty na wojnie. Mołoletność trwać tylko będzie do lat 18 zupełnych; a niemoc względem trwałego pomieszania zmysłów deklarowana być nie może tylko przez sejm gotowy większością wotów trzech części przeciwko czwartej izb złączonych. W tych przeto trzech przypadkach prymas korony polskiej sejm natychmiast zwołać powinien, a gdyby prymas tę powinność zwłóczył, marszałek sejmowy listy okólne do posłów i senatorów wyda. Sejm gotowy urządzi kolej zasiadania ministrów w regencji i królową do zastąpienia króla w obowiązkach jego umocuje. A gdy król w pierwszym przypadku z małoletności wyjdzie, w drugim do zupełnego przyjdzie zdrowia, w trzecim z niewoli powróci, regencja rachunek z czynności swoich oddać mu powinna i odpowiadać narodowi za czas swego urzędowania, tak jak jest przepisano o Straży na każdym ordynaryjnym sejmie, z osób i majątków swoich.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>X. Edukacja dzieci królewskich<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><span style="mso-spacerun: yes"> </span>Synowie królewscy, których do następstwa tronu konstytucja przeznacza, są pierwszymi dziećmi Ojczyzny, przeto baczność o dobre ich wychowanie do narodu należy, bez uwłoczenia jednak prawom rodzicielskim. Za rządu królewskiego sam król z Strażą i wyznaczonym od Stanów dozorcą edukacji królewiców wychowaniem ich zatrudniać się będzie. Za rządu regencji taż z wspomnianym dozorcą edukację ich powierzoną mieć sobie będzie. W obydwóch przypadkach dozorca od Stanów wyznaczony donosić winien na każdym ordynaryjnym sejmie o edukacji i postępku królewiców. Komisji zaś Edukacyjnej powinnością będzie podać układ instrukcji i edukacji synów królewskich do potwierdzenia sejmowi, a to, aby jednostajnie w wychowaniu ich prawidła wpajały ciągle i wcześnie w umysły przyszłych następców tronu religię, miłość cnoty, Ojczyzny, wolności i konstytucji krajowej.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>XI. Siła zbrojna narodowa<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Naród winien jest sobie samemu obronę od napaści i dla przestrzegania całości swojej. Wszyscy przeto obywatele są obrońcami całości i swobód narodowych. Wojsko nic innego nie jest tylko wyciągnięta siła obronna i porządna z ogólnej siły narodu. Naród winien wojsku swemu nagrodę i poważanie za to, iż się poświęca jedynie dla jego obrony. Wojsko winno narodowi strzeżenie granic i spokojności powszechnej, słowem winno być jego najsilniejszą tarczą. Aby przeznaczenia tego dopełniło nieomylnie, powinno zostawać ciągle pod posłuszeństwem władzy wykonawczej stosownie do opisów prawa, powinno wykonać przysięgę na wierność narodowi i królowi, i na obronę konstytucji narodowej. Użyte być więc wojsko narodowe może na ogólną kraju obronę, na strzeżenie fortec i granic, lub na pomoc prawu, gdyby kto egzekucji jego nie był posłusznym.<o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'>Sygnatariusze<o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt;tab-stops:36.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size:10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count:1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Stanisław Nałęcz Małachowski, referendarz wielki koronny, sejmowy i konfederacji prowincji koronnych marszałek.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Kazimierz książę Sapieha, generał artylerii litewskiej, marszałek konfederacji Wielkiego Księstwa Litewskiego.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Józef Korwin Kossakowski, biskup inflancki i kurlandzki, następca koaudiutor biskupstwa wileńskiego, jako deputowany.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Antoni książę Jabłonowski, kasztelan krakowski, deputat z Senatu Małej Polski.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Symeon Kazimierz Szydłowski, kasztelan żarnowski, deputowany z Senatu prowincji małopolskiej.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Franciszek Antoni na Kwilczu Kwilecki, kasztelan kaliski, deputowany do konstytucji z Senatu z prowincji wielkopolskiej.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Kazimierz Konstanty Plater, kasztelan generała trockiego, deputowany do konstytucji z Senatu Wielkiego Księstwa Litewskiego.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Walerian Stroynowski, podkomorzy buski, poseł wołyński, z Małopolski deputat do konstytucji.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Stanislaw Kostka Potocki, poseł lubelski, deputowany do konstytucji z prowincji małopolskiej.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Jan Nepomucen Zboiński, poseł ziemi dobrzyńskiej, deputowany do konstytucji z prowincji wielkopolskiej.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Tomasz Nowowiejski, łowczy i poseł ziemi wyszogrodzkiej, deputowany do konstytucji.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Józef Radzicki, podkomorzy i poseł ziemi zakroczymskiej, deputowany do konstytucji z prowincji wielkopolskiej.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Józef Zabiełło, poseł z Księstwa Żmudzkiego, deputowany do konstytucji.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:36.0pt;text-indent:-18.0pt'><span lang=PL style='mso-bidi-font-size: 10.0pt;font-family:Symbol;mso-ansi-language:PL'>·<span style='mso-tab-count: 1'> </span></span><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Jacek Puttkamer, poseł województwa mińskiego, deputowany do konstytucji z prowincji Wielkiego Księstwa Litewskiego.<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>Źródło: <o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'>http://pl.wikisource.org/wiki/Konstytucja_3_maja<o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></p> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></h3> <h3><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL;font-weight:normal'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></h3> <p class=MsoNormal style='margin-top:5.0pt;margin-right:0cm;margin-bottom:5.0pt; margin-left:0cm'><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span lang=PL style='mso-bidi-font-size:10.0pt;font-family: Arial;mso-ansi-language:PL'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></p> <p class=MsoNormal><span lang=PL style='mso-ansi-language:PL'><![if !supportEmptyParas]> <![endif]><o:p></o:p></span></p> </div> </body> </html>  </div> </td> </tr></table></body>